Belang van het Loodswezen

De taak die het Loodswezen vervult voor het 24/7 veilig en vlot loodsen van zeeschepen is voor de Nederlandse zeehavens en de Vlaamse zeehavens aan de Schelde onmisbaar. Nederland heeft een prominente positie in het internationale goederentransport en het Nederlandse deel van de Noordzee is een van de drukst bevaren zeeën ter wereld. De omzet van de maritieme sector en de zeehavens maken een substantieel onderdeel uit van de Nederlandse economie.

Het Loodswezen is onderdeel van een omvangrijke maritieme keten die voor een optimale werking van elkaar afhankelijk is. Vertragingen kunnen door de hele keten tot hoge directe en indirecte kosten leiden. Andere spelers in de keten zijn de havenmeester, havenautoriteiten, brancheorganisaties, rederijen, agenten, terminals, kapiteins, slepers en vastmakers (zie ‘Stakeholdermanagement’). De nautische kennis van de loodsen is essentieel voor een veilige en vlotte doorvoer van het scheepvaartverkeer en maakt de rol van het Loodswezen in de keten onmisbaar. Dat geldt zowel in de dagelijkse praktijk van het verkeersmanagement als voor onderzoek en advies over een grote verscheidenheid aan nautische onderwerpen.

Door zijn positie aan boord van het schip heeft de loods als geen ander kennis over de lokale (weers)omstandigheden, de situatie op het water, verwachte aankomst- en vertrektijden, benodigd sleepbootgebruik en eventuele vertragingen. Goede communicatie tussen loodsen onderling en tussen de loodsen en overige dienstverleners is hierdoor van grote waarde. Dat gebeurt zowel rechtstreeks op het water als via de coördinerende diensten aan de wal. Voor een optimale doorstroming van de scheepvaart zijn in elke haven vaak meerdere, aanvullende planningstools beschikbaar.

Het Loodswezen speelt hierin een actieve rol. In de regio Rotterdam-Rijnmond bijvoorbeeld via het zelf ontwikkelde Gezamenlijk Interactief Dienstverleners Systeem (GIDS). GIDS is in 2018 doorontwikkeld. Loodsen, slepers en roeiers stemmen in GIDS onderling hun planningen af, om zo tot een zo optimaal mogelijke inzet van de beschikbare capaciteit te komen. Afwijkingen van de oorspronkelijke bestellingen worden transparant en ter besluitvorming aan het bevoegd gezag voorgelegd. Tevens worden ook de terminals, agenten en andere stakeholders geïnformeerd over de tijden van specifieke passagepunten en exacte aankomsttijden. Met datzelfde doel kunnen agenten en havenbedrijven in de regio Scheldemonden door middel van diverse datasystemen meekijken in de data van het Loodsen Inzet Systeem (LIS). Amsterdam-IJmond biedt deze mogelijkheid sinds 2017 in het LISA (Loods Inzet Systeem Amsterdam). In 2018 zijn LISA en het havenmanagementsysteem gekoppeld. Ook de sleepdienstgegevens zijn in 2018 gekoppeld, waardoor het voor Loodswezen Amsterdam-IJmond inzichtelijk wordt of er sleepboten besteld zijn en waar deze zich bevinden.

Vanuit de aanwezige nautische expertise draagt het Loodswezen verder actief bij aan veelal ketenbrede onderzoeken naar haventoegankelijkheid, havenplanning, havenoptimalisatie en nautische veiligheid. Ook wordt de loodsexpertise vaak gevraagd voor het mogelijk maken van bijzondere transporten en voor het geven van nautisch advies over de infrastructuur van de rivier en de havens in het algemeen. Er wordt ook nautische expertise ingebracht bij de bouw van de nieuwe zeesluis bij IJmuiden en de nieuwe zeesluis in Terneuzen, de verdieping van de Nieuwe Waterweg en het verdiepen van en het aanpassen van de kade in de Europahaven in de Europoort Rotterdam.