Het verhaal over 2018

Het Nederlands Loodswezen kijkt terug op een dynamisch jaar. Los van de sterke stijging van het aantal geloodste scheepsrezen, vroegen diverse ontwikkelingen binnen de eigen organisatie en het maritieme speelveld onze aandacht. Daarnaast kregen we te maken met (aanstaande) wijzigingen in wet- en regelgeving. Wijzigingen die gevolgen (gaan) hebben voor onze dienstverlening, onze processen en/of de verantwoording richting derden. Denk aan de invoering van het normenkader financieel beheer en de loodsplicht nieuwe stijl. In dit hoofdstuk zetten we een aantal belangrijke ontwikkelingen op een rij. Daarbij maken we een onderscheid tussen interne ontwikkelingen en ontwikkelingen buiten de eigen organisatie, zoals wet- en regelgeving.

Druk jaar

Het aantal geloodste scheepsreizen in 2018 is fors hoger geweest dan verwacht. We kwamen in totaal uit op 96.901, inclusief Scheldevaart. Dat was 4,9% hoger dan werd voorzien. De belangrijkste oorzaak van het hogere aantal reizen is de aantrekkende economie: er worden meer goederen over de wereld vervoerd. Mogelijk is er ook sprake van een wijziging van ladingpakketten tussen havens, waardoor er meer grote containerschepen naar Nederlandse havens kwamen. Meer reizen betekent ook dat de druk om schepen tijdig van een loods te voorzien hoog is geweest. Samen met onze partners in de maritieme logistieke keten hebben we ons ingezet om het scheepvaartverkeer zo vlot en veilig mogelijk af te handelen.

Digitalisering van de dienstverlening

Zoals elk jaar is er in 2018 veel aandacht besteed aan de kwaliteit van de dienstverlening aan onze klanten. Digitalisering speelt daarin een grote rol. Zo heeft het Loodswezen in 2018 in toenemende mate bijgedragen aan de verbetering van de informatievoorziening in de logistieke keten. Daarnaast leveren de systemen informatie over de status van de loodsreis en verwachte aankomsttijd aan diverse partijen in de haven zoals havenmeester, terminals, agenten, sleepdiensten, roeiers en sjorders.

Digitaal loodscertificaat

In 2018 hebben de regio’s Rijnmond en Noord gebouwd aan een digitaal loodscertificaat en dit systeem – na uitgebreide testen – op 1 januari 2019 ingevoerd. De overige regio’s hadden dit al eerder gedaan. Via de app handelt de loods zijn volledige loodsreis af en valideert hij deze. Na controle kan de medewerker loodsgeldfacturatie deze vlot factureren. Het werken met digitale loodscertificaten is sneller, zorgt voor minder rompslomp en bespaart papier.

Implementatie normenkader financieel beheer

In 2018 is de invoering van het normenkader financieel beheer in een stroomversnelling gekomen. Dit normenkader bevat minimumeisen aan goed financieel beheer, transparante verantwoording en intern toezicht voor instellingen met een publiek belang. Het normenkader stelt onder meer eisen aan het publieke jaarverslag, de meerjarenbegroting en risicomanagement. Diverse projectgroepen binnen het Loodswezen zijn aan de slag gegaan met de invulling van de vereisten uit het normenkader. Een van die vereisten is het opstellen van een publiek jaarverslag waarin op geïntegreerde wijze en vanuit het perspectief van de stakeholders aandacht wordt besteed aan de strategische doelstellingen, de governance en het risicomanagement.

30-jarig jubileum

Het Loodswezen vierde in 2018 zijn 30-jarig jubileum als verzelfstandigde uitvoeringsorganisatie. Zo vond op de ss Rotterdam een symposium plaats voor relaties en stakeholders, met als onderwerp ‘The future of the human element’. Een bewuste keuze, omdat we met dit onderwerp konden stilstaan bij de ontwikkelingen in de haven - zoals digitalisering - en de invloed hiervan op de mens.

Zeesluis in simulator

Regio Amsterdam-IJmond heeft het model van de nieuwe zeesluis bij IJmuiden alvast voor trainingen in de simulator beschikbaar gesteld. Zo kunnen loodsen al vóór de opening vertrouwd raken met de nieuwe infrastructuur.

North Sea Port

Eind 2017 fuseerden de havens van Vlissingen, Terneuzen en Gent. Het nieuwe North Sea Port zorgde vrijwel direct voor meer synergie en meer bedrijvigheid in de regio Scheldemonden. Bij de invulling van het verkeersmanagement voor North Sea Port borduren partijen voort op de wijze waarop Loodswezen regio Scheldemonden en de overige ketenpartners dit met het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen hebben ingericht. Kenmerkend voor die samenwerking is dat ketenpartners in geval van knelpunten of problemen samen kijken hoe deze kunnen worden opgelost. Een efficiënt proces met minimale wachttijden en een optimale inzet van beschikbare capaciteit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Proef met flexibel roosteren

In regio Scheldemonden is in 2018 een werkgroep ingesteld die onderzoek doet naar de mogelijkheid tot flexibel roosteren voor registerloodsen. Bij flexibel inroosteren moet de loods zelf aangeven op welke dagen hij beschikbaar is en in overleg met de andere loodsen zorgen voor een sluitend rooster om aan de minimale beschikbaarheid te voldoen. Dit verloopt volgens op voorhand afgestemde spelregels. De doelstelling is om in de zomer van 2019, bij wijze van desktop-proef, voor het eerst in de praktijk te gaan testen.

Hercertificering Amsterdam-IJmond

In september 2018 is Loodswezen regio Amsterdam-IJmond opnieuw ISPO-gecertificeerd door Lloyds Register. De hercertificering is intensief voorbereid en mede daardoor succesvol verlopen.

Ontwikkeling van de vloot

De kwaliteit van de vloot binnen het Loodswezen is hoog. Het onderhoud van de vloot is goed op orde. Dat onderhoud wordt zo efficiënt en duurzaam mogelijk uitgevoerd. Duurzaamheid speelt ook een rol bij nieuwbouw en onderzoek naar bijvoorbeeld alternatieve brandstoffen. Het Loodswezen streeft naar reductie van CO2-uitstoot. Een voorbeeld hiervan is de proef met biodiesel in 2018 in de regio Rotterdam-Rijnmond. Daarnaast zijn in 2017 en 2018 lichtere tenders, die minder brandstof gebruiken, te water gelaten. Deze trend zetten we door in de toekomst: er worden nog lichtere tenders gebouwd. Om nieuwe, veelbelovende technieken te testen zet het Loodswezen een speciale innovatietender in: de Enterprise.

Incident bow jubail

In de zomer heeft in Rotterdam een incident tijdens het afmeren van een tanker plaatsgevonden. Hierbij is een lekkage in de bunkertank ontstaan waarbij een grote hoeveelheid olie in de haven is gelekt. Een incident met een hoop exposure in de media, met name gericht op de olievervuiling. De Onderzoeksraad Voor Veiligheid is een onderzoek gestart naar de oorzaak en de afhandeling van dit incident. Vanzelfsprekend verlenen wij alle medewerking aan dit onderzoek.

Wet- en regelgeving

Loodsplicht nieuwe stijl

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat bereidt een wetsvoorstel voor een Loodsplicht nieuwe stijl voor. Volgens de voorstellen moet het bijvoorbeeld voor kapiteins die zonder loods willen varen makkelijker worden om een zogeheten Pilot Exemption Certificate te behalen en te behouden. In 2018 plaatste het ministerie een uitwerking van de voorstellen op internetconsultatie.nl, in een concept Loodsplichtbesluit 2020 en een concept Loodsplichtregeling 2020. De Algemene Raad van de Nederlandse Loodsencorporatie diende hierop in september 2018 een reactie in. Hierin benadrukte de NLc het belang van een wettelijk kader waarin geborgd wordt dat PEC-houders over voldoende kennis en kunde beschikken en ook regelmatig het betreffende zeehavengebied blijven aanlopen. Dit draagt bij aan een voorzienbaar verkeersbeeld met betrouwbare verkeersdeelnemers; een belangrijke randvoorwaarde voor veilig en vlot scheepvaartverkeer. Na afronding van de internetconsultatie en verwerking van de reacties worden het wetsvoorstel en de bijbehorende memorie van toelichting in lijn gebracht met het concept Loodsplichtbesluit 2020 en Loodsplichtregeling 2020 zoals die op dat moment luiden. Pas daarna biedt de minister het wetsvoorstel aan de Tweede Kamer aan, naar verwachting in of na de zomer van 2019. De voorziene ingangsdatum van de nieuwe wetgeving zal niet vóór 1 januari 2021 liggen.

Btw-verplichting zeeschepen

Per 1 januari 2019 zijn de btw-regels voor diensten aan zeeschepen gewijzigd. Voorheen mocht het Loodswezen voor al deze diensten het nultarief hanteren. Vanaf 2019 mag dat tarief alleen nog worden gebruikt voor schepen die tenminste 70% op volle zee en 100% commercieel varen. Na een succesvolle lobby van de sector werd de btw-wijziging uitgesteld van 1 januari 2018 naar 1 januari 2019. Dat betekende dat het Loodswezen heel 2018 had om zich goed voor te bereiden en de factureersystemen en ‑procedures aan te passen. Vanaf 1 januari 2019 is onze organisatie volledig toegerust om te factureren volgens de nieuwe btw-regels.

Bijdrage IMO-resolutie

De Nederlandse Loodsencorporatie heeft in 2018 bij de International Association of Marine Aids to Navigation and Lighthouse Authorities (IALA) een bijdrage geleverd aan de totstandkoming van nieuw internationaal nautisch beleid. Het gaat hierbij om het aanleveren van een conceptresolutie vanuit IALA over vessel traffic services (verkeersbegeleidingssystemen) richting de IMO.

Heraccreditatie opleiding tot registerloods

In 2019 zal de Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO) de hbo-masteropleiding tot Registerloods (Master in Maritime Piloting) toetsen voor verlenging van accreditatie tot 2026. In 2018 hebben verschillende betrokkenen binnen en buiten onze organisatie intensief gewerkt aan de totstandkoming van een zelfevaluatie-dossier. Begin juni 2019 neemt een externe visitatiecommissie kennis van de resultaten van alle inspanningen. De uitkomst van de visitatie en bijbehorende verlenging van de accreditatie zal naar verwachting begin 2020 bekend zijn.